چرا یک آیه در سوره کافرون دو بار تکرار شده است؟

---

"شما نیز خدای یگانه ای را که من مى پرستم، نخواهید پرستید" ترجمه آیه ای است که دو بار در سوره کافرون تکرار شده است.

---

آیات سوره کافرون بر محور نفی بت پرستی و شرک به خداوند است.

در این سوره یک آیه به طور کامل دو بار تکرار شده که دلیل این کار در این متن پاسخ داده می شود.

آیات این سوره به پیامبر که درود خدا بر او باد، دستور مى دهد به اینکه برائت خود را از کیش کفار مکه علناً اظهار کرده و خبر دهد که آنها نیز پذیراى دین وى نیستند، پس نه دین او مورد استفاده ایشان قرار مى گیرد، و نه دین آنان آن جناب را مجذوب خود مى کند. پس کفار باید براى ابد از سازش کارى پیامبر مأیوس باشند.

 

دلیل تکرار یک آیه در این سوره چیست؟ 

بیشتر تفاسیر موجود ،تقریباً توضیحات مشترکی در این باره داده اند و برخی نیز روایت هایی درباره آن ذکر کرده اند.

علامه طباطبایی در تفسیر المیزان درباره دلیل تکرار این آیه نوشته است:

«وَلَا أَنَا عَابِدٌ مَّا عَبَدتُّمْ * وَلَا أَنتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ » این دو آیه تکرار مضمون دو آیه قبل است که به منظور تأکید آن تکرار شده، نظیر تکرارى که در آیه (كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ ثُمَّ كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ ) آمده، و نیز تکرارى که در آیه (فَقُتِلَ كَیْفَ قَدَّرَ * ثُمَّ قُتِلَ كَیْفَ قَدَّرَ) آمده است. اما بحث روایتى در این باره نیز وجود دارد :

1. ولید بن مغیره و عاصى بن وائل و اسود بن مطلب و امیه بن خلف، پیامبر که درود خدا بر او باد، را دیدند و گفتند: اى محمد بیا خدایانمان را روى هم بریزیم، ما خداى تو را بپرستیم و تو خدایان ما را، در نتیجه غائله و کدورت بین ما بر طرف شود و همه در پرستش معبودها مشترک باشیم.

بالاخره یا معبود ما حق است و یا معبود تو، اگر معبود ما حق و صحیح تر بود سر تو بى کلاه نمانده، و از عبادت آنها حظى برده اى، و اگر معبود تو حق و صحیح تر از معبود ما باشد ،سر ما بى کلاه نمانده، از پرستش او بهره مند شده ایم.

در پاسخ این پیشنهاد خداى تعالى سوره کافرون را نازل کرد که بگو: اى کفار! من هرگز نمى پرستم آنچه را که شما مى پرستید.

علامه طباطبایی در تفسیر المیزان درباره دلیل تکرار این آیه نوشته است: «و لا انا عابد ما عبدتم و لا انتم عابدون ما اعبد» این دو آیه تکرار مضمون دو آیه قبل است که به منظور تأکید آن تکرار شده، نظیر تکرارى که در آیه (کلا سوف تعلمون ثم کلا سوف تعلمون) آمده، و نیز تکرارى که در آیه (فقتل کیف قدر ثم قتل کیف قدر) آمده است

2. ابو شاکر از ابى جعفر احول از سوره کافرون سۆال کرد که مگر یک سخن گوى حکیم این طور حرف مى زند که در یک سطر مطلبى را دو بار بگوید و تکرار کند؟

ابى جعفر احول جوابى از این اشکال نداشت. ناگزیر به طرف مدینه روان شد، و در مدینه از امام صادق که درود خدا بر او باد، پرسید. حضرت فرمود: سبب نزول این سوره و تکرار مطلبش ‍این بود که قریش به پیامبر که درود خدا بر او باد پیشنهاد کرده بود، بیا تا بر سر پرستش خدایان مصالحه اى کنیم، یک سال تو خدایان ما را عبادت کن و یک سال ما خداى تو را، باز یک سال تو خدایان ما را عبادت کن و یک سال ما خداى تو را، خداى تعالى در پاسخشان عین سخن آنان را یعنى تکرار مطلب را بکار برد، آنها گفته بودند یک سال تو خدایان ما را عبادت کن در پاسخ فرمود: (لَا أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ)، آنها گفته بودند و یک سال ما خداى تو را، در پاسخ فرمود (وَلَا أَنتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ)، آنها گفته بودند باز یک سال تو خدایان ما را عبادت کن در پاسخ فرمود: (وَلَا أَنَا عَابِدٌ مَّا عَبَدتُّمْ)، آنها گفته بودند و یک سال ما خداى تو را در پاسخشان فرمود: (وَلَا أَنتُمْ عَابِدُونَ * مَا أَعْبُدُ لَكُمْ دِینُكُمْ وَلِیَ دِینِ).

ابوجعفر احول وقتى این پاسخ را شنید نزد ابى شاکر رفت، و جواب را بدو گفت، ابوشاکر گفت: این جواب مال تو نیست این را شتر از حجاز بدین جا حمل کرده، (یعنى تو نزد جعفر بن محمد رفته اى و پاسخ را از او گرفته ای).

شیر دانا

یکی بود یکی نبود در جنگلی  پر از حیوانات متنوع که در کمال آرامش در کنار هم زندگی می کردند شیری دانا و صبور بود به اسم سلطان جنگل.

این جنگل به دلیل حضور سلطان دانای  جنگل  آرامشی  داشت  که سبب می شد روز به روز به تعداد حیواناتش اضافه شود .

روزی از روز ها با ورود یک حیوان عجیب و بسیار قدرت طلب و مغرور این آرامش از بین رفت.

سلطان جنگل از این ماجرا با خبر شد. دستور داد جلسه ای تشکیل دهند با حضور همه ی کسانی که به نوعی با این حیوان عجیب رو برو شده بودند.

در این جلسه شیر دانا همه ی اطلاعات لازم  را از حیوانات حاضر در جلسه کسب کرد و از بین حیوانات پلنگ - ببر - فیل - خرس - گورخر - کلاغ و خرگوش را انتخاب کرد. 

برای هریک از آنها ماموریتی داد تا فردا با اجرای نقشه ای دقیق از شر این حیوان عجیب خلاص شوند و آرامش را به حیوانات بازگردانند .

همه حیوانات از شیر اجازه گرفته و رفتند تا فردا صبح به ماموریت خود عمل کنند .

با اطلاعاتی که حیوانات به شیر داده بودند این موجود عجیب باید آدم باشد که با استفاده از اسلحه و ماشین به شکار حیوانات پرداخته است و صبح فردا هم کار خود را ادامه خواهد داد .

با این حساب صبح زود همه حیوانات برای شروع ماموریت آماده از خواب بیدار شدند .

با نقشه سلطان جنگل پلنگ در روی درختی بلند باید بخوابد و خوب اوضاع را بررسی کند.

 ببر در بین درختان انبوه جنگل کمین کند و منتظر بماند .

فیل با تعدادی از فیل های دیگر آماده حمله باشد.

خرس با ترساندن آدم به کمک حیوانات دیگر برود.

کلاغ در جابجایی پیامها دخالت کند.

خرگوش همه امور را در اختیار شیر قرار دهد.

گورخر در شناسایی  محلی که شکارچی مستقر شده  خبردار شود .

همه ماموریت خود را به خوبی بلد بودند.

موجود عجیب صبح سوار بر ماشین جیپ خود وارد جنگل شد و پس از درست کردن چایی و خوردن آن اسلحه خود را برداشت و در جنگل راه افتاد.

 از طرف شیر دستور داده شده بود که همه حیوانات تا زمانی که به آنها خبری نرسیده از لانه خود بیرون نیایند .

کلاغ همینطور در جنگل چرخ می زد و اوضاع را بررسی می کرد و همه را از اوضاع مطلع می کرد. کلاغ وضعیت و موقعیت شکارچی را به همه اطلاع داد.

 فیل و همه دوستانش  در نزدیکی محل چادر شکارچی حاضر شده و آماده حمله ایستاند.

ببر بدون آنکه شکارچی آن را ببیند به تعقیب شکارچی پرداخت تا در موقعیت مناسب و به دستور شیر کار حمله را آغازکند.

شکارچی در طول و عرض جنگل پرسه می زد اما هیچ حیوانی را پیدا نمی کرد و با خودش می گفت مثل اینکه جنگل تعطیل شده .

خرس ناگهان جلوی شکارچی حاضر شد و شکارچی از ترس زبانش بند آمد ولی خودش را آماده کرد که با اسلحه اش شروع به تیز اندازی کند .

فیل صدایی از پشت سرش در آورد و تمرکز شکارچی به هم ریخت، پلنگ از بالای درخت پایین پرید و به همراه ببر شکارچی را محاصره کردند شیر به همراه گورخر در صحنه حاضر شدند و شکارچی از این همه آمادگی متعجب شده بود و کاملا از نقشه بودن این حمله مطمئن شد.

شیر به شکارچی هشدار داد که دیگر هرگز وارد جنگل نشده و مزاحمتی برای حیوانات جنگل ایجاد نکند. شکارچی از کارهایی که کرده بود اعلام پشیمانی کرد و قول داد که هرگز مزاحمتی برای حیوانات جنگل ایجاد نکند و در جهت جبران کارهای بد خود برای حیوانات جنگل کاری انجام دهد.

گردن راستگو چهار وجب است

کسی آدم های دروغگو را دوست ندارد. مردم از آدم های دروغگو بدشان می آید. خود دروغگوها هم همیشه نگرانند که مبادا دروغگویی شان معلوم بشود. همیشه می ترسند که مبادا دیگران بفهمند که آن ها دروغ می گویند. وقتی هم که دیگران از دروغ آنان با خبر می شوند، از خجالت، صورت شان قرمز می شود.

امّا آدم های راستگو، همیشه راحت و آسوده اند؛ زیرا به کسی دروغ نمی گویند تا بترسند یا خجالت بکشند. به قول یک ضرب المثل معروف، «گردن راستگو چهار وجب است».

البته گردن راستگو هم به اندازه ی گردن بقیه ی مردم است؛ اما این ضرب المثل می خواهد بگوید که آدم های راستگو، هیچ نگرانی و ترسی ندارند. آن ها حرفی نمی زنند که به خاطر گفتن آن خجالت بکشند. آن ها چون همیشه راست می گویند، مردم هم به آنان احترام می گذارند.

همه، آن ها را دوست دارند و حرف هایشان را باور می کنند. راستگوها آن قدر راحت و عزیز و محترم اند که انگار به خاطر این خوشبختی، گردنشان از بقیه بلندتر است. انگار که گردن آن ها چهار وجب است.

آن قدر شاد و آسوده اند که انگار به خاطر این همه شادی، گردشان از دیگران درازتر است. خدا کند که من و تو هم همیشه راست بگوییم. خدا کند که گردن من و تو هم چهار وجب باشد.